Aynı Çağrıda Birden Fazla Projeye Katılabilir misiniz?

Konsorsiyum görüşmeleri sırasında sık karşılaşılan bir tereddüt duyuyoruz: “Bu çağrıya iki ayrı konsorsiyumdan davet aldık, ikisine birden giremeyiz herhalde?”

Bu varsayım çoğu zaman yanlıştır. Horizon Europe, bir kurumun aynı çağrıda birden fazla başvuruda yer almasını genel bir kuralla yasaklamaz. Ancak bu serbestliğin sınırları, istisnaları ve dikkat edilmesi gereken mali detayları vardır. Bu yazıda, bir kurumun aynı çağrıda kaç projeye girebileceğini, hangi durumlarda kısıtlamalar olduğunu ve birden fazla projede yer alırken nelere dikkat etmesi gerektiğini ele alıyoruz.

Genel Kural: Birden Fazla Başvuru Mümkündür

Horizon Europe’un temel mantığında, bir tüzel kişinin (beneficiary / yararlanıcı) aynı çağrıya sunulan birden fazla başvuruda yer almasını engelleyen yatay bir hüküm bulunmaz. Aynı üniversite, KOBİ veya araştırma merkezi; aynı çağrının aynı başlığında, hatta birbiriyle rekabet eden farklı konsorsiyumlarda ortak olabilir. Pratikte büyük üniversitelerin farklı bölümlerinin aynı çağrıya birden çok başvuruda katılması oldukça olağandır.

Avrupa Komisyonu’nun Funding & Tenders Portal Çevrimiçi El Kitabı bu konuda nettir: Katılım kuralları çağrıdan çağrıya, hatta aynı program içinde bile değişebilir. Bu nedenle “Horizon Europe genel olarak ne diyor?” sorusunun cevabı “yasaklamıyor” olsa da, asıl bağlayıcı metin her zaman o spesifik çağrının koşullarıdır.

İstisna: Çağrıya Özgü Katılım Kısıtları

Bazı çağrılar veya başlıklar, genel serbestliği daraltan özel hükümler getirir. Bu hükümler genellikle çalışma programındaki (Work Programme) başlık açıklamasında ya da çağrının “Admissibility and eligibility conditions” (kabul edilebilirlik ve uygunluk koşulları) bölümünde yer alır. En sık karşılaşılan iki kısıt kalıbı şudur:

• Başvuru başına katılım sınırı: Bir kurumun aynı başlığa yalnızca bir başvuruda koordinatör veya ortak olarak katılabileceği açıkça belirtilebilir.
• Birden fazla başvuru yasağı: Aynı başvuran kuruluşun aynı çağrıya birden fazla başvuru sunması tamamen engellenebilir.

Genelde serbest” varsayımıyla hareket edip arka planda detaylı çağrı analizi yapmamak, kurumlara çok ciddi zaman kayıpları yaşatır. İki konsorsiyuma birden söz verip sonradan çağrının tek katılıma izin verdiğini fark etmek, hem kendi emeğinizi boşa çıkarır hem de ortaklarınızı yarı yolda bırakır.

Sözleşmeden Doğan Kısıt: Münhasırlık (Exclusivity) Anlaşmaları

Çağrı koşulları izin verse bile, sizi tek bir başvuruya bağlayabilecek ikinci bir kaynak daha vardır: Münhasırlık anlaşmaları. Bir koordinatör, sizinle başvuru öncesinde imzalanan niyet mektubuna (Letter of Intent) veya ön anlaşmaya bir münhasırlık maddesi koyarsa, aynı çağrıda başka bir başvuruya veya rakip konsorsiyuma katılmamayı taahhüt etmiş olursunuz. Bu kısıt mevzuattan değil, taraflar arasındaki sözleşmeden doğar ancak sonucu aynı derecede bağlayıcıdır.

Bu risk özellikle büyük kurumlar ve üniversiteler için yüksektir; çünkü tek bir tüzel kişilik altında onlarca akademisyen, bölüm ve araştırma grubu yer alır.

Tipik Kaza Senaryosu: Teknoloji Transfer Ofisi (TTO) veya ilgili merkezi birimin haberi olmadan bir akademisyen bir projeye katılır ve koordinatöre münhasırlık sözü verir. Aynı çağrıda üniversite, başka bir akademisyenle başka bir konsorsiyuma daha girer. İki taahhüt çakıştığında sözleşme ihlali, konsorsiyum içi güven kaybı ve hatta başvurulardan birinin geri çekilmesi zorunluluğu doğar.

Bu sebeple çözüm kurumsaldır: Tüm başvurular, kurumun merkezi biriminin (TTO / Araştırma Ofisi / AB Projeleri Ofisi) bilgisi ve onayı dahilinde yürütülmelidir. İmza aşamasındaki münhasırlık maddeleri bireysel olarak değil, kurumsal düzeyde filtrelenmelidir.

Bireysel Programlarda Durum: ERC, MSCA ve EIC Farkı

Bireysel mükemmeliyet ve yenilikçilik programlarında kurallar konsorsiyum çağrılarına kıyasla belirgin biçimde katıdır:

• ERC (Avrupa Araştırma Konseyi): Bir Baş Araştırmacı (Principal Investigator), bir çağrı döneminde yalnızca tek bir başvuru sunabilir. Dahası, halihazırda devam eden bir ERC ana hibesi yürüten araştırmacı, projesi çağrı son tarihinden itibaren iki yıldan kısa sürede bitmiyorsa yeni bir başvuru yapamaz. ERC’de ayrıca düşük puan alan (örneğin Adım 1’de B veya C notu alan) başvurular için bir sonraki yıl yeniden başvuru yasağı uygulanır.
• MSCA ve EIC Accelerator: Bu programların da kendine özgü “aynı dönemde tek başvuru” benzeri sınırlamaları olduğundan, konsorsiyum rahatlığı bu alanlarda geçerli değildir.

Etik Çizgi ve Çifte Fonlama Yasağı

Çoklu katılımın teknik olarak mümkün olması, her biçiminin etik olduğu anlamına gelmez. Komisyonun net bir beklentisi vardır: Her başvuruya ayrı ve özgün bir konseptle katılmak.

Aynı fikri, birbirinin muadili olan iki ayrı konsorsiyumla paralel olarak değerlendirmeye sunmak etik görülmez. Bu durum değerlendiriciler nezdinde güveni zedeler ve en keskin mali kural olan çifte fonlama yasağını (prohibition of double funding) gündeme getirir. AB bütçesinden bir faaliyet yalnızca bir kez hibe alabilir.

Bu ilke personel ve kapasite düzeyinde de somut bir sınıra dönüşür:

• Bir kişinin tüm AB projelerinde beyan edilen personel maliyeti, gerçek yıllık personel maliyetinin %100’ünü aşamaz.
• Horizon Europe’ta bir kişinin yıllık azami 215 gün-eşdeğeri tavanı, yer aldığı tüm AB projelerinin toplamına uygulanır.

Aynı çağrıda iki projenizin birden fonlanması, aynı anahtar personeli her iki projede de tam zamanlı gösteremeyeceğiniz anlamına gelir. Kurumların kaynaklarını doğru yönetmesi ve odaklanma stratejilerini başvuru aşamasında planlaması şarttır.

Aynı Başvuruyu İki Kez Sunmak ve İki Aşamalı Çağrılar

Sık karışan bir teknik nokta da versiyon yönetimidir. Bir başvuruyu çağrı kapanana kadar istediğiniz kadar güncelleyip yeniden sunabilirsiniz; sistem otomatik olarak yalnızca en son yüklenen sürümü esas alır.

İki aşamalı (two-stage) çağrılarda ise ayrı bir tutarlılık kuralı vardır: İkinci aşama (tam) başvuru, birinci aşama (kısa) başvurudan esaslı biçimde farklılaşamaz. Projenin önemli bir bölümünü veya ortaklık yapısını kökten değiştiren bariz farklılıklar başvuruyu doğrudan kabul edilemez kılabilir.

Rakamlarla Gerçek: Çoklu Katılım Örnekleri

Çoklu katılım teorik bir olasılık değil, yerleşik bir stratejidir. CORDIS verileri, aynı kurumların aynı çağrılardan birden fazla fon alabildiğini açıkça gösteriyor:

Tek yararlanıcılı programlarda ise sayılar çok daha yukarılara çıkmaktadır. Örneğin HORIZON-MSCA-2024-PF (Postdoctoral Fellowships) çağrısında CNRS 69, Kopenhag Üniversitesi 54 ve İspanya CSIC 51 ayrı projeye aynı anda ev sahipliği yapmaktadır.

Türkiye ekosisteminde de başarılı adımlar mevcuttur: Sabancı Üniversitesi bir MSCA-PF çağrısında 4 projede; Koç Üniversitesi ERC-2022-StG çağrısında 4 ayrı hibede yer almıştır. Cluster (Küme) tarafında ise yerli KOBİ’lerimizden SmartOpt, aynı Cluster 4 çağrısında (HORIZON-CL4-2023-TWIN-TRANSITION-01-07) 2 projeyle yer alarak Türk kurumları için bu alanın ne kadar büyütülebileceğini kanıtlamıştır.

Türk Kurumları İçin Stratejik Çıkarımlar

Aynı çağrıda birden fazla başvuruda yer almak, başarı şansını artırmanın ve riski dağıtmanın meşru bir yoludur. Özellikle uluslararası ağlarını genişletmek isteyen Türk kurumları için bu davetler büyük fırsattır. Ancak bu serbestlik kurumsal düzeyde üç stratejik soruyla dengelenmelidir:

1. Mevzuat Uygunluğu: Çağrının özel koşulları birden fazla katılıma izin veriyor mu?
2. Kapasite Yönetimi: Kurum, projelerin eş zamanlı geçmesi durumunda bunları yürütecek gerçek personel gücüne sahip mi, yoksa 215 gün tavanı mali denetimde risk yaratacak mı?
3. İtibar ve Güven: Aynı başlıkta birbiriyle doğrudan rekabet eden iki konsorsiyumda aynı rolde yer almak, yabancı ortaklarla olan uzun vadeli güven ilişkisini nasıl etkiler?

Doğru kurgulanmış, kurumsal onay mekanizmalarından geçmiş ve farklı özgün konseptlere dayandırılmış çoklu katılım stratejisi kurumları global ligde öne geçirir. Plansız ve analize dayanmayan çoklu girişimler ise denetim, sözleşme ve itibar risklerini beraberinde getirir. Profesyonel destek için bizimle iletişime geçerek hizmetlerimizden yararlanabilirsiniz.

Kaynaklar

• Avrupa Komisyonu — Funding & Tenders Portal Online Manual, “Apply with partners”: webgate.ec.europa.eu
• European Research Executive Agency (REA) — Horizon Europe, How to apply: rea.ec.europa.eu
• ERC Work Programme 2026 ve Rules of Submission and Evaluation: erc.europa.eu
• NCP Flanders — Horizon Europe Two-stage Calls Infosheet: ncpflanders.be
• CORDIS — EU research projects database: cordis.europa.eu